молекулярная биология. Сызықтық корреляция. Функционалды жне статистикалы. Математикада айнымалысыны айнымалысынан функционалды туелділігі
![]()
|
Корреляциялық талдау. ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Алайда, егер ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Анықтама 1. Егер бір кездейсоқ шаманың өзгеруіне екінші кездейсоқ шаманың таралу заңының өзгеруі сәйкес келсе, онда олардың арасындағы тәуелділік статистикалық деп аталады. Анықтама 2. Егер бір кездейсоқ шаманың өзгеруіне екінші кездейсоқ шаманың орта мәнінің өзгеруі сәйкес келсе, онда олардың арасындағы статистикалық тәуелділік корреляциялық деп аталады. Корреляциялық тәуелділікпен байланысқан кездейсоқ шамаларды корреляцияланған деп атайды. Корреляциялық тәуелділіктің мысалдары: дененің салмағымен бойдың ұзындығының арасындағы тәуелділік: бойдың ұзындығының (Х) әрбір мәніне дене салмағының ( ![]() сыртқы факторлардың әсері мен аурудың арасындағы тәуелділік, мысалы, ауаның шаң – тозаңдығы, радиация деңгейі, күн көзінің өтімділігі және т. б.; аңдардың салмағы мен олардың қандарындағы гемоглобиннің мөлшері арасындағы тәуелділік; объектіге егілген препараттың мөлшерімен оның қандағы ерітіндісінің арасындағы тәуелділік; Сол сияқты корреляция ионданған сәуле шығару дозасы мен мутация санының арасында; адам шашының пигменті мен көзінің түсі арасында; студенттердің жіберген дәрістері мен емтихандағы бағаларының арасында бар. Табиғатта ең жиі кездесетін тәуелділік – ол корреляциялық тәуелділік. Себебі зерттеліп отырған көрсеткіштерді анықтайтын өте көп әртүрлі факторлар бір-біріне әсер ету арқылы әрдайым байланыста болады. Сызықтық корреляция. Корреляциялық талдау Х және ![]() Екі кездейсоқ шамалар үшін тәжірибе нәтижесінде алынған деректердің корреляциялық талдауы мынадай негізгі тәсілдерді қарастырады: Корреляциялық таңдама коэффициентін есептеу. Корреляциялық кесте құру. Байланыс мәнділігі жөніндегі статистикалық жорамалды тексеру. Анықтама. Егер ![]() ![]() ![]() Корреляцияның таңдама коэффициенті. Кездейсоқ шамалар арасындағы корреляциялық тәуелділіктің ерекшеліктерін толық сипаттау үшін бұл тәуелділіктің түрін анықтау және ол сызықтық тәуелділік болған жағдайда оның күшін регрессия коэффициентінің шамасы бойынша бағалау жеткіліксіз. 1-суретте екі сызықтық корреляциялық тәуелділіктің ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() y Одной из важных задач медицинского исследования является изучение связи между фактором, воздействующим на организм, и параметром – откликом на это воздействие, а также моделирование этого параметра в зависимости от действующего фактора. Эта задача решается методами корреляционного и регрессионного анализа. ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() а) x б) x 1-сурет Мұндағы ![]() Мысалы, орта мектеп оқушыларының жас мөлшері ( ![]() Таңдама бақылау нәтижелері бойынша Х және ![]() ![]() формуласымен анықталады, мұндағы ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() формулаларымен есептелінеді. Айта кету керек, сызықтық корреляцияның таңдама коэффициенті ![]() ![]() ![]() ![]() Сызықтық корреляцияның таңдама коэффициентінің негізгі қасиеттері Сызықтық корреляциялық тәуелділікпен байланыспаған екі шаманың корреляция коэффициенті нөлге тең. Сызықтық корреляциялық тәуелділікпен байланысқан екі шаманың корреляциялық коэффициенті 1-ге тең, егер тәуелділік тура (өспелі) болса және -1-ге тең, егер тәуелділік кері (кемімелі) болса; Сызықтық корреляциялық тәуелділікпен байланысқан екі шаманың корреляциялық коэффициентінің абсолюттік шамасы ![]() ![]() ![]() Корреляциялық байланыс сипатына қарай тура және кері, күшіне қарай күшті, орташа, әлсіз болуы мүмкін. Параметрлер арасындағы байланыстың күші мен сипаты.
Корреляцияның таңдама коэффициентінің мәнділігі туралы жорамалды тексеру. Статистикалық өзара байланыс жөнінде сөз болғанда, оның бар болуы немесе жоқ болуы, бағытының болуы (оң немесе теріс) және күшінің сипатымен (күшті, әлсіз) анықталады. Егер зерттеу нәтижесінде нөлдік жорамал теріске шығарылмаса, онда «өзара байланыс жоқ». Нөлдік жорамал теріске шығарылған жағдайда кездейсоқ шамалардың арасында байланыс бар делінеді. 1. Н0 және Н1 жорамалдарын тағайындайық: ![]() ![]() 2. ![]() 3. Критерияның статистикасы: ![]() 4. ![]() ![]() ![]() 5. ![]() ![]() ![]() ![]() |