Таныстырылым. Ой шаыру 1 минут Ой шаыру 1 минут
![]()
|
«Ой шақыру» 1 минут«Ой шақыру» 1 минутСуреттегі батырдың бейнесін және оның тұлпарын сипаттайтын 2-3 көркемдік тіркес жазыңыз.дулығалы батыр, қаһарлы батыр, айбынды ер, темір сауыт, асау тұлпар, арғымақты ер, ереуіл ат, егеулі найза Сабаққа болжам жасайық! Сұрақтар:
1-БӨЛІМ:Махаббат пен абырой М.Жұмабаев «Батыр Баян» поэмасының көркемдік ерекщелігіОқу мақсаты:
Сабақ мақсаты:Бағалау критерийлері:
Проблемалық сұрақ:
Батырлығы Адами тұлғасы Қалай сипатталған? «Сәйкестендіру» Көркемдегіш құралдарды мысалдарымен сәйкестендір. 30 секунд
Мәнмәтін (контекст) деп тілдік тұлғаның орналасқан ортасын айтады. Лексикалық, грамматикалық омонимдердің, полисемиялы сөздердің мағыналарын айқындауда мәнмәтінді пайдалану шешуші рөл атқарады (Күннің көзі, терезенің көзі, бұлақтың көзі; малды суар, малды ауыл, қолын малды). Талдауда ескеріңіз! «ЗЕРТТЕУ және ТҰЖЫРЫМ» 10 минутШағын жоба жұмысының талдау реті:1-қадам. Кейіпкердің сипатын ашатын көркем сөздерді теріп алып, түрін ажырат.2-қадам. Кейіпкер бейнесін танытатын 1 көркемдік қолданысқа 3 аспектіде талдау жүргіз:
3-қадам. Автордың образ ашудағы қолданған амал-тәсілін анықтап, тұжырым шығар.Тұжырымда қамтылатын сұрақ:Дескриптор:
1) білдіретін тура мағынасын анықтайды;2) мәнмәтіндегі мағынасын талдай отырып,кейіпкерге мінездеме береді;3)образдың автор идеясын жеткізудегі орнына бағаберіп, идеяға қатысты түйін шығарады;1-2-топ тапсырмасы Зерттеу нысаны: Баянның батырлығын сипаттайтын көркем сөздер және оның образ ашудағы білдіретін мәнін талдау. 3-4-топ тапсырмасы Зерттеу нысаны: Батыр Баянның сезімі мен көңіл күйін сипаттайтын көркем сөздер және оның образ ашудағы білдіретін мәнін талдау.
Талдау үлгісін шолып өтіңіз! Жауаптарыңызды төмендегідей «Кесте» сызбасына қысқаша түртіп алып, ауызша талдап сөйлеуге әзірленіңіздер.
1-2-топ. Поэмадан үзінділер№1Қанайым, ойың удай, тілің шаян,Амал не, келген жоқ қой батыр Баян.Көп жаудың албастысы, ел еркесіБаянның батырлығы алашқа аян.Баянның аруақты құр атынанКөп қалмақ болмаушы ма ед қорқақ қоян?Наркескен, өрттей ескен, қайтпас болатБаянсыз қанатымды қалай жаям?!Би Қанай! Аттанбайды хан Абылай,Келмесе қандыбалақ батыр Баян!»№3Қазақтың батырлары бәрі қыран,Сонда да бір батыр жоқ Баяндай тап.* * *Тілегім – енді жауға аттаналық,Қан көрсе, қас қыранда шер тұра ма?!»* * *Алашта ертеде өткен екі арыстан:Ер Көкше, Ер Қосайдай ер бола ма?Солардың нәсілінен Сары, Баян,Барыстай ойын салған сар далада.№2Жас Баян жауды талай көрмеп пе еді,Сорғалап сұңқардайын төнбеп пе еді,Майданда жолбарыстай жалғыз ойнап,Сан қолға аш бөрідей кірмеп пе еді?!Жебесі көбе бұзып, жүректі үзбей,Найзасын, сірә, шалғай сермеп пе еді?Бірін айт, бәрін айт та, басқа батырБаяндай «алашым!» деп еңіреп пе еді?Бұл жолы кешігуі жай емес қой,Тұлпарым кез болды ғой орға, тегі!№4Ол қалды. Жүз жолбарыс майданды ойлап,Тартады шабуылмен Іле бойлап.Алдында ақ сұңқардай батыр Баян,Екпіні қауға тиген өрттей ойнап,* * *Екі көз екі қызыл шоқ боп кеткен,Қалың қол ортасында батыр Баян,Баянның батырлығы алашқа аян.* * *Бұлақтай аспанға атып қан шапшыған,Жараға тығып тұрып бармақ басын,Қасқиып қан майданда тұрып қалдыҚайран ер, қайсар Баян жолбарысым!3-4-топ. Поэмадан үзінділер№1Болмасын жас сұлудың білгеннен соң,Ер Баян қарындас қып, ерік берген.Алайда ар алысқан жүрегіменТеңізде алысқандай күшті сеңмен.Сұм сұлу анадайдан «ағатайлап»,Баянда жан қоймаған жандырмаған.Сонда да сыр шығармай батыр Баян,Жастық қып жанын естен тандырмаған.№2Боз үйде жалғыз қалып Баян енді,Жаралы жолбарыстай күңіренді.Ақылға алғыр құстай ашу төнді.Бір көк сұр түс енгізіп бар денеге,Сұм жүрек қанды өзіне жинай берді.Ақыры ашу ерді билеп кетіп,Жалп етіп сөнген шамдай ақыл өлді.Өлді ақыл. Атып тұрып батыр Баян,Боз үйден оқ жыландай шыға келді.Ер Баян сол кеткеннен кете барды,Белінде жалғыз-ақ бір садақ бар-ды.Бауырынан Обағанның орғып өтіп,Арыстан айдалада дүбір салды.Көрсе де дауыл гүлді – басылмадыЕр Баян арыстандай жаны жара,Қалшылдап, көзі қан боп, қолын алмайБайланған садағынан белде сала.№3Тәтті бал, балауса тал жас сұлудыКөр болғыр екі көзім, көрдің неге?Садақпен жүрегінен тартып кетпей,Жыландай бауырыма сап келдім неге?Есалаң жүрекке ерік бердім неге?Буынып сол боз үйден шықпай өлмей,Атылып оқ жыландай тұрдым неге?!* * *Қайғыдан жарылғандай қайран жүрек,«Уһ-уһ!» деп үзілгендей есіл өзек.Қасіреті қара түндей Ер Баянның...№4Жапанда жапа-жалғыз еңіретті ерді,Әлгіде ойды улаған ашу кезеп.Ашудан бұғып қалған қорқақ ақылКүбірлей бастады енді: «Мұның не?» – деп.Зарланып күңіренді батыр Баян,Мезгілде күңгірт тартқан кешке таман:«Кең ақыл, отты қайрат, сырттаным» депЕр едім еркелеткен алаш тамам.Сындырдым азғана Уақ елім белін,Елімнен кетіп, елді қайдан табам?Жейтұғын өз күшігін болдым бөрі,Ісімді мынау ағат немен жабам?Қарабет болдым алаш баласына,Ер дер ме енді мені Абылай данам?!Ел беті енді маған болсын арам,Алашым, аттанамын, жауыңда өлем!»Топтар жұмысын қорғайды және бағалайды. 5 минут
Кері байланыс Талдаудың қай бөлігі қиындық туғызды? Неліктен? Сабақтың мақсатына жеттік пе?Сабақ мақсаты:Қай қолданысты анықтай алдық?Қай талдау қиын болды?Бағалау критерийлері:
Осы мақсат бойынша тағы жұмыс жасау қажет пе? РЕФЛЕКСИЯ«3-2-1» әдісі
Үйге тапсырмаТалдау жасау дағдыңызды жетілдіру үшін 1-2 көркемдік қолданысты «Кесте» сызбасында талдап жазып, жаттығыңыз. |