жылу жуйелерин жобалау. Жылу жүйелерін жобалау. Станцияларды
![]()
|
ші дәрiс. Әр - түрлi уақыт мезетіндегі ҚТ токтарын анықтау және электрлік аппараттар мен ток жүретін бөліктерді таңдауДәрiстiң мазмұны: әр түрлi уақыт мезетінде ҚТ токтарын анықтау және электрлік аппараттар мен ток жүретін бөліктерді таңдау. Дәрiстiң мақсаты: әр түрлi уақыт мезетінде ҚТ токтарын анықтау және сөндiргiштердi, ток жүретін бөліктерді таңдау әдістерін үйрену. Уақыттың кез келген мезетінде ҚТ тоқтарын анықтауt>0 уақыты үшiн ҚТ тоғының периодты және апериодты құраушыларының мәндерін коммутациялық аппаратты таңдау үшін білу қажет. ҚТ тоқтарды анықтауға қажет болатын есептiк уақыт tс,в+ 0,01 с жолымен есептеледi, мұндағы tс,в- сөндiргiштiң меншiктi уақыты. Ол қазiргi сөндiргiштер үшiн 0, 2с аспайды. ҚТ тоғының апериодтық құраушысы мынаған тең максимал мәнінің шарты: i , i ,0 er , ал i , ,m I eT п,0 ![]() 0,5 с дейінгі уақыт мезеті үшін ҚТ тоғының периодтық құраушысының мәнін анықтағанда жетекші нұсқаулар типтік қисықтар әдісін ұсынады, ол әдіс генератордан ҚТ тоғының периодтық құраушысының кез келген уақыт мезетіндегі (In,t,) мәндеріне қатысты қисықтарды қолдануға және ҚТ ның бастапқы мезетіндегі (Iп,0,г) бұзылу орнының алшақтығы әртүрлі болатын жағдайларға негізделген. ҚТ нүктесі генератордың шықпаларында орналасса немесе шықпалардан электрлік алшақтығы көп емес болса типтік қисықтар әдісі қолданылады. Ток жүретін бөліктердің және электр аппараттарды таңдайтын шарттарТок жүретін бөліктерді және электр аппараттарды таңдау үшін ұзақ режимдегі есептік ток ретінде қалыпты режимі кезіндегі ең үлкен есептік ток Iнорм, немесе жөндеу немесе апаттан кейінгі ең үлкен ток Imax қабылданады. Генератордағы қалыпты режимі кезіндегі ең үлкен ток номиналды кернеу және cosном генератордағы жүктеме номиналды қуатқа Pном тең болған кезді ![]() Iнорм Iном,г Pном . Жөндеу немесе апаттан кейінгі ең үлкен ток генератордың кернеу 5%-ға төмендеген кезіндегі жұмыс шартпен анықталады: ![]() Pном . Екі орамдық трансформаторлардың тізбектерінде ЖК және ТК жағынан келесі қабылданады: Iнорм Iном,т Sном , ![]() Sном трансформатордың номиналды қуаты. Жөндеу немесе апаттан кейінгі ең үлкен ток параллель жұмыс істеп отырған трансформаторды өшірген кезде пайда қабылданады. Бұл кезде жұмыс істеп тұрған трансформатор асқын жүктемелі болып қалады. Егер асқын жүктемелі режимдер байқалса оқу жобалау үшін келесіні қабылдауға болады: Imax 1,5Iном,т. Қосалқы станциялардағы үш орамдық трансформаторлардың немесе автотрансформаторлардың ЖК жағындағы тізбектерінде есептік ток екі орамдық трансформаторлардағы тізбектерге ұқсас анықталады. Екі жұмыс істеп тұрған трансформаторлардың (автотрансформаторлардың) ОК және ТК жағында: ![]() Sнагр , мұндағы Sнагр ОК немесе ТК жағындағы ең үлкен болашақ жүктемелер. Бір трансформатор өшірген кезде: ![]() Sнагр 2I норм∘ . Электр станцияларда үш орамдық трансформаторлар генераторлардың артық қуаттарын ЖК және ОК тораптарына бере отырып кернеуді жоғарлатушы болып жұмыс істейді. Генератор және трансформатор блоктік қосылған ретінде ТК жағындағы токтар анықталады. Iнорм және Imax генератордың тізбегіндей тұрінде Генераторлар арасындағы көлдене байланыс кезде ТК және ЖК жағындағы есептік шарттар трансформатордың қуаты мен асқын жүктемесі еске алу түрінде анықталады: Iнорм= Iном,т; Imax =1,5 Iном,т. ОК жағында, егер энергожүйемен байланыс болмаса, есептік шартар қосалқы станциядағы есепке ұқсас қабылданады. Егер ОК шиналар энергожүйеге қосылса және ЖК мен ОК арасында қуат ағындары байқалса, он- да: Iнорм= Iном,т; Imax =1,5 Iном,т. Жеке радиалды желілерде Iнорм= Imax . Екі параллельді жұмыс істейтін желілерде: I Sнагр ; I = 2 I , ![]() max норм мұндағы Sнагр желіге қосылған тұтынушылардың ең үлкен қуаты. Құрама шиналардың секциялық ажыратқыштарындағы қалыпты режимнің тоғы неғұрлым қолайсыз режимідегі тарату тоғын ескере отырып анықталады. Әдетте, құрама шиналар арқылы өтетін ток ең қуаты үлкен генератордың немесе трансформатордың тоғына Imax аспайды. ТҚ ток өткізгіш бөліктердің және күштік кабелдердің типі мен маркасы суретте көрсетілгендей, орнату орнымен анықталады. ЖЭО генератор тізбектерінде генератор шықпаларынан алдыңғы қабырғаға дейінгі ток жүргізуші бөліктер шиндік көпір түрінде қатты ашық алюминий шиналардан немесе жиынтық ток сымдарынан жасалады. БВ бөлігінде турбинді бөлім мен басты таратушы құрылғының (БТҚ) арасындағы байланыс шиналық көпір түрінде немесе иілгіш аспалы ток сым түрінде болады. ЖТҚ 6-10 кВ ішіндегі байланыс, қатты ашық алюминий шиналармен тікбұрышты немесе қорапты қимамен жасалады. БТҚ дан байланыс тронсформаторының шықпаларына дейінгі байланыс (ИК үлестігі) шиналық көпір немесе иілгіш аспалы ток сымымен орындалады. ТҚ 35 кВ және одан жоғары ток жүргізетін бөліктер АС немесе АСО сымдарымен орындалады. Кейбір құрылымдарда алюминий құбырлары қолданылады. Өздік қажеттілік трансформаторлардың тізбектерінде, БТҚ қабырғасынан ТӨМ (ТСН) шықпаларына дейін, БТҚ жанына орнатылған байланыс қатты алюминий шиналармен орындалады. Егер өздік қажеттілік тансформаторы басты корпустың алдыңғы қабырғасында орнатылса, онда ГД үлестігі иілгіш ток сыммен орындалады. Трансформатордан өздік қажетті таратушы құрылғыға дейін (ЕЖ үлестігі) кабельді байланыс қолданылады. ![]() а) ЖЭТ сұлба элементі; б) КЭС сұлба элементі; в) қосалқы станция сұлбасының элементі. 10.1-сурет негізгі электрлік тораптарда өткізгіштерді таңдауға 6 – 10 кВ желілердің тізбектеріндегі реакторға дейін және одан кейінгі, сондай-ақ КТҚ шкафтарында барлық шиналау тік бұрышты алюминий шиналармен орындалған. Тұтынушыға кабелді желілер сәйкес келеді. Генератор – трансформатор блогында КЭС қа АБ бөлігі және ВГ өздікқажеттілік трансформаторына дәнекерін түсіру комплект фаза бойынша экрандалған ток сымымен орындалады. ЕД үлестігі үшін ТӨМ нан өздікқажеттілік тарату құрылғысына дейін 6кВ жабық ток сымы қолданылады. Өздікқажеттілік резервті трансформаторының тізбегінде ЖЗ үлестігі кабельмен немесе иілгіш сыммен орындалуы мүмкін. Осы немесе басқа байланысу тәсілі ОРУ, басты корпус, резервті ТӨМ орналасуына байланысты. 35 кВ және одан жоғары ТҚ ларда шиналау АС немесе АСО сымдарымен орындалады. Қосалқы станциялардың ашық бөліктерінде АС сымдары немесе алюминий құбырлар мен қатты шиналау қолданылуы мүмкін. Трансформатордың ТҚ 6–10кВ немесе КТҚ 6-10 кВ байланысы иілгіш аспалы ток сыммен, шиналық көпірмен немесе жабық жиынтық ток сыммен орындалады. РУ 6 -10 кВ та қатты шиналау қолданылады. 3000 А-ге дейiнгі токтарда бiр және екi полюсті шиналар. Үлкен токтарда шиналар қорап қималы болып келеді. Олардан құрама шиналар мен тармақтар фарфор тірек изоляторларына көлденең, тiк және үшбұрыштардың төбелерінде және т.б. бекiнедi. Шина ұстауыштар шиналардың қызуы салдарынан ұзаруы кезінде жылжуына мүмкіндік береді. Ұзындығы үлкен болса компенсаторлар орнатылады. Шинаның қимасы токтың экономикалық тығыздығы бойынша анықталады. Құрама шиналар және олардың тармақтары бекітіледі тірек фарфор изоляторларында бекітіледі. Қызуға байланысты ұзару кезінде шина ұстаушылар шинаны бойлай жылжуына мұмкіншілік береді. Шинаның үлкен ұзындығы кезінде компенсаторлар қондырылады. 10.2-ші суретте көрсетілгендей олар сол материалдың жұқа жолақтықтан құралады. Изолятордағы шиналардың ұштары бойлық сопақ тесік және серіппелі шайба арқылы тайғақ бекітіледі. Жақсы жылу беру және ыңғайлы пайдалану үшін шина боялады. ![]() 1-шина; 2- компенсатор; 3- тірек изолятор; 4- серіппелі шайба; 5- болт. сурет - Бір полюсті шиналардың компенсаторы суретте изоляторлардағы түрлі тәсілдер түрде орналасқан шиналардың эскиздері көрсетілді. Шиналар ұзындығы бойынша, әдетте, дәнекерлеу түрде жүзеге асырылады. Алюминді шиналарды аппараттардың мыс (латун) қысқышқа қосу өтпелі қысқыштар көмегімен жүргізіледі. Олар электролиттік мыс – алюминий жұп болдырмайды. ![]() а) көлденең; б) тік; в) үшбұрыштың шыңы бойынша; 1-тірек изолятор; 2-болат планкасы; 3 - шина; 4- болат түтігі; 5- алюмин планкасы; 6- шпилька. 10.3 сурет – Шиналардың орналасу және бекіту тәсілдері |