Тест тапсырмалары екі сРАты мтіндер
![]()
|
Кіріспе Бұл тапсырмалар жинағы 4 сынып оқушыларына қазақ тілі мен әдебиетік оқу пәні бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына негізделген. Оқу сауаттылығы - оқушының жазбаша мәтіндерді ұғына оқу қабілеттілігі және оларға рефлексия, олардың мазмұнын өз мақсаттарына қол жеткізу үшін қолдануы, білімдері мен дағдыларын қоғамның белсенді өміріне араласуы үшін дамытуы. Қазіргі уақытта оқушының бойындағы функционалдық сауаттылығы пен өмірге қажетті құзырлылықтар жиынтығын дамытуға басты назар аударылады. Сонымен қатар, қазақ тілін тереңдете үйренгісі келген оқушылар да пайдалана алады. ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫ ЕКІ СҰРАҚТЫ МӘТІНДЕРМәтін №1Құйысқан – аттың үстіндегі ертоқымы қия жерде мойнына қарай сырғып кетпес үшін, аттың түп құйрығынан өткізіп, ердің артқы қанжығалығына бекітетін қайыстан жасалатын құрал. Қайыс теріден жасалған, мықты болады. Құйысқанның екі жақтауы және жаңбырлық-салпыншақ атты жылқының сауырын жапқан үзбелері болады. Құйысқан аттың тезек тастайтын тышпасына көлденең тұрғандықтан, кейбір кездерде жылқының тезегі құйысқанға қыстырылып қалып, аттың еркін қимылына кедергі келтіреді. Мұндайды біздің қазақ жақтырмай: «Құйысқанға қыстырылған тезек сияқты» деп айтады.Өмілдірік - ер артқа қарай сырғып кетпеу үшін, аттың омырауын орай тағылған құрал. Құйысқанның қайыстан жасалуының себебі Құйысқан мықты болуы үшін Құйысқан аттың терісін қажамас үшін Құйысқан әдемі көрінуі үшін Құйысқанға тезек қыстырылмас үшін Құйысқан осал болуы үшін Мәтіндегі: «Құйысқанға қыстырылған тезек сияқты»деген сөздің астарлы мағынасы Қолынан іс келмейтін адамға қатысты айтылған Өзінің жауапкершілігін көрсете алмайтын адамға қытысты айтылған Кез-келген жерде жарқырап жүретін адамға қатысты айтылған Өзінің жеке пікірі жоқ адамға қатысты айтылған Кез-келген іске қыстырыла беретін адамға қатысты айтылған Мәтін №2Көшпелілер ұғымында ыдыс-аяқ түрлері материалдық игіліктің бірі ретінде молшылық-тоқшылық, ырыс-берекенің көзі деп есептелінді. Өйткені дәстүрлі наным-сенім бойынша, аузы жоғары қараған іші қуыс ыдыс-аяққа Тәңірі несібе бұйыртады екен деседі. Сонымен бірге тұрмыстық тіршіліктен тыс адамдар арасындағы дәнекер саналатын «дәм-тұз» деген киелі ұғыммен де семантикалық байланысы айқын аңғарылады. Басқаша айтқанда, ыдыс-аяқ дастарқандас адамдар арасындағы сыйластық қатынастың да өзіндік дәнекері функциясын атқарады. Өйткені көшпелілердің этикасы бойынша, бір дастарқаннан, бір ыдыстан (табақтан) дәм татқан адамдар бір-бірін жаманшылыққа қиюы үлкен күнә болып саналды. Ыдыс-аяқтың дәстүрлі отбасылық-некелік қатынас жүйесінде де өзіндік ғұрыптық және этикалық орны мен функциясы болды. Қыздың жасауының құрамындағы шешесінің өз қолынан табысталған ыдыс-аяқ қыздың көргенділігінің айғағы іспеттес болды. Ыдыс-аяқтың функиясы Сыйластық қатынасы Махаббат қатынасы Адамгершілік қатынасы Ар-намыс қатынасы Аманаттау қатынасы Мәтін мазмұнына лайықты даналық ой Ас – адамның арқауы Доссыз өмір, тұзсыз ас Аяғын көріп, асын іш Анаға қарап қыз өсер Отбасы – шағын мемлекет. |