книга стандарт каз. олды леуметтік дегейде тазарту
![]()
|
Ескерту: шашты қиюды және қыруды қажет болған жағдайларда өткізеді. Гигиеналық себезгіНі (душты) жүргізу Мақсаты: жеке бас тазалығын сақтау, аурухана ішілік жұқпаны алдын ала ескерту. Қолдану көрсетілімдері: дәрігердің тағайындауы бойынша. Қарсы көрсетілімдері: науқастың ауыр жағдайы, қан кету, қызба, жарақат, миокард инфарктісі, ми қан айналымының жедел бұзылуы. Дайындаңыз: клеенка алжапқышты, резеңке қолғапты, щетканы, шомылғыны тазалайтын заттарды, зарарсыздандыратын ерітіндіні, су термометрін, сабынды және жөкені, сүлгіні, таза іш киімдерді, резеңке кілемшені. Іс-әрекет алгоритмі: Клеенка алжапқышты тағыңыз, қолғаптарды киіңіз. Желдеткішті жабыңыз, себезгі бөлмесінің еденіне резеңке кілемшені төсеңіз, себезгі бөлмесінің еденін щеткамен және тазартатын заттармен мұқият жуыңыз, зарарсыздандыратын ерітіндімен тазартыңыз. Суды ағызыңыз (t 350-380С) Науқасқа шешінуге көмектесіңіз және оны шынтақ астынан ұстап себезгі бөлмесінде қойылған табуретке отырғызыңыз. Егер науқас өз бетінше жуына алмаса, онда сабынды және жөкені қолдана отырып, оны келесі ретпенжуыңыз: –басын–денесін–қолдарын–шат аймағын–бұтаралығын–аяқтарын. Науқасқа себезгі бөлмесінен шығуға көмектесіңіз, оны тура солретпен сүлгімен сүртіңіз. Науқасқа таза киімдерін кигізіңіз. Себезгі бөлмесінің еденін щеткамен және тазалайтын заттарменмұқият жуыңыз, зарарсыздандыратын ерітіндімен тазартыңыз Қолданылған күтім заттарын зарарсыздандырыңыз. Гигиеналық бҰлауды (ваннаны) жүргізу Мақсаты: жеке бас гигиенасын сақтау, аурухана ішілік жұқпаны алдын-ала ескерту. Қолдану көрсетілімдері: дәрігердің тағайындауы бойынша. Қарсы көрсетілімдері: кез-келген қан кету, науқастың халі ауыр жағдайы, қызба, жарақаттар, тері аурулары, жедел жұқпалы аурулар, миокард инфаркті, ми қан айналымының жедел бұзылуы. Дайындаңыз: су термометрін, қайшыны, сүлгіні, жеке сабынды және жөкені, су сабынды, таза іш киімді, резеңке қолғаптарды, клеенка алжапқышты, зарарсыздандыратын ерітіндісі бар ыдысты, аяққа арналған тіректі. Іс-әрекет алгоритмі: Науқасқа алда болатын емшара барысын түсіндіріп, оның келісімін алыңыз. Клеенка алжапқышты тағып, қолғапты киіңіз. Шомылғыны алдымен салқын сумен, содан кейін оның көлемінің ортасына дейін ыстық сумен толтырыңыз, судың температурасы 350-370С болуы керек. Науқастың шешінуіне көмектесіңіз. Науқасты артқы жағынан шынтақ астынан ұстап, аяқтарын тірегішке тіретіп, шомылғыға отырғызыңыз, ал судың деңгейі науқастың төс сүйегінің семсерше өскініне дейін жетіп тұруы керек. Егер науқас өз бетінше бұлауды ала алмайтын болса, жөкені қолдана отырып, келесі ретпен науқасты жуындырыңыз: басын, денесін, қолдарын, ішін, белін, аяқтарын, шат аймақтарын, бұт аралығын. Науқастың иығын сүлгімен жабыңыз және оған шомылғыдан шығуға көмектесіңіз (қажет болған жағдайда, көмекті екінші адаммен бірге көрсетіңіз). Науқасты тура сол ретпен сүртіңіз. Табиғи қатпарлар және саусақ аралықтары терісінің құрғақтығына көзіңізді жеткізіңіз. Науқастың қолының және аяғының тырнақтарын алыңыз. Науқасқа шашын тарауға, киімін және аяқ киімдерін киюге көмектесіңіз. Шомылғыдағы суды ағызыңыз және оны зарарсыздандыратын ерітіндімен тазартыңыз, ағын сумен жуыңыз. Қолданылған күтім заттарын, шомылғынызарарсыздандырыңыз. Қолғаптарды шешіңіз, қолыңызды жуып, кептіріңіз. Ескерту: бұлауды қабылдау уақыты – 25 минуттан артық емес; бұлауды қабылдаған кезде, науқасты бақылаусыз қалдыруға болмайды, міндетті түрде оның сыртқы түрін және пульсін қадағалау қажет; науқастың көңіл күиі нашарлаған жағдайда бұлау қабылдауды тоқтату керек, дәрігерді шақырып науқасқа алғашқы көмек көрсету қажет; желдеткішті жабыңыз, шомылғы алдындағы еденге резеңке төсенішті (ағаштан жасалған тіреуді) салыңыз. Шомылғыны щеткамен мұқият және тазалайтын заттармен жуыңыз, зарарсыздандыратын ерітіндімен тазартыңыз; толаған шомылғыды – су кіндікке жетеді. ІІІ. Қауіпсіз ауруханалық орта Науқасты Фаулер қалпына жатқызу (жартылай жату және жартылай отыру қалпы аралығындағы жағдай) Науқасты жатқызу бір мейірбикемен орындалады. Мақсаты: төсектегі науқасқа жайлы қалыпты жасау. Қолдану көрсетілімдері: ойылудың даму қауіп-қатері, жеке бас тазалығын қамтамасыз ету қажеттілігі, төсекте дәрет сындыру, төсектегі еңжарлы және еріксіз қалыптағы науқас, науқасты тамақтандыру, тыныс алу және жүрек-қан тамырлар жүйелері аурулары. Дайындаңыз: жастықтарды, көрпеден жасалған валикті, табанға арналған тіректі, функциональды немесе жәй кереуетті. Іс-әрекет алгоритмі: Науқасқа жатқызу мақсаты мен барысын түсіндіріп, оның келісімін алыңыз. Науқасқа психологиялық жайлы жағдайды қамтамасыз етіңіз (палатаға бөтен адамдарды кіргізбеңіз). Науқастың жағдайын және айналадағы жағдайды бағалаңыз. Кереуеттің тежеуін (тормозын) бекітіңіз (егерде ол болса). Қолыңызды гигиеналық деңгейде тазартыңыз. Қолғапты киіңіз. Мейірбике тұрған қыр жағындағы поручендерді түсіріңіз (егерде ол болса). Кереуетті көлденең жағдайға келтіріп, науқасты кереуеттің бас жағына қарай жылжытыңыз. Науқас кереуеттің ортасында арқасымен жатқанына көзіңізді жеткізіңіз, жастықты алыңыз. Науқастың бас жағын 45-600 бұрышпен көтеріңіз (900 – жоғарғы Фаулер қалпы, 300 – төменгі Фаулер қалпы), немесе 3 жастықты салыңыз: кереуеттегі тік отырған адам Фаулер қалпында болады (жоғарлату қалпы өкпедегі ауа алмасуды жақсартады және науқастың қарым қатынасына ыңғайлы жағдай жасайды). Білек пен қол ұшы астына жастықты салыңыз (егерде науқас ерікті қолын қозғалта алмаса). Білек пен қолдың білезік буын тұсы көтеріңкіжәне алақандары төмен қаратып орналасқан болуы қажет (төмен қаратып бағытталған қол ауыр қолдын әсерінен болатын иық буынының шығуын алдын алу ескерту, қол мен қол ұшының көк тамырындағы тоқталысты азайту үшін және бүгілетін бұлшық еттердің контрактурасын алдын-ала ескерту). Кереует үстіндегі үстелге жансызданған қолы үшін тірекпен қамтамасыз етіңіз, науқастың қолын тұлғасынан ысырып қойып, шынтақ астына жастықты қойыңыз. Қол ұшын аздап қана жазылдырып, қолдың астына жартылай кесілген резеңке допты салыңыз. Науқастың белінің астына жастықты салыңыз (бел омыртқаларының бүгілісін азайту үшін және бел омыртқасын ұстауға). Наукастың санының астына кішкентай көпшікті немесе валикті салыңыз (дене салмағы әсерінен болатын тізе буыны астындағы күре тамырдын қысылуын және тізе буының қатты жазылуын алдын ала ескерту). Науқастың сирағының төменгі бөлігіне бірнеше қабаттап салынған көрпені (валикті) немесе кішкене жастықты салыңыз (өкшені матраспен ұзақ қыспауын алдын ала ескерту). Өкше астына кішкентай жастықты немесе валикті салыңыз (өкшеге матрацтың ұзақ қысуын алдын ала ескерту). Аяқ басын ұстау үшін 900 бұрышпен тіректі қойыңыз (егерде қажет болса). Аяқ басының сыртқы бүгілісін ұстау үшін тірек қойылады, олардың «салбырауын» алдын ала ескерту. Егерде науқаста гемиплегия (дененің бір жақ жартысының салдануы) бар болса, онда оның табанын жұмсақ көпшікпен тіреу қажет. Қатты тірек бұндай науқастардың бұлшық ет күш қуатын көбейтеді. Науқастың ыңғайлы жатқанына көзіңізді жеткізіңіз. Қырындағы порученді көтеріңіз. Қолғапты шешіңіз. Қолыңызды жуып, кептіріңіз. науқасты Симс қалпына жатқызу (ішіне және қырына жату қалпы аралығындағы жағдай) Науқасты жатқызу екі мейірбикемен орындалады. Мақсаты: төсекте жайлы қалып жасау. Қолдану көрсетілімдері: төсектегі еңжарлы және еріксіз науқас қалпы, ойылудын алдын алуы. Дайындаңыз: 3 жастықты, валикті, аяққа арналған тіреуді (құмы бар қап), функциональды немесе жәй кереуетті. Іс-әрекет алгоритмі: Науқасқа жатқызу мақсаты мен барысын түсіндіріңіз, оның келісімін алыңыз. Гигиеналық деңгейде қолыңызды тазартыңыз, қолғапты киіңіз. Науқастың жағдайын және оның жағынан басқа жаққа ауысуына көмектесу мүмкіндігі барлығын бағалаңыз. Кереуеттін тежеуін (тормызын) бекітіңіз. Мейірбике тұрған қыр жағындағы порученді түсіріңіз (егерде ол болса). Кереуеттің бас жағына көлденең қалыпты беріңіз. Науқасты арқасымен жатқызып кереуеттің шетіне жылжытыңыз. Қырына және жартылай ішіне жату қалпына науқасты ауыстырыңыз. Науқастың басының астына жастықты салыңыз (мойынның қырына иілуін алдын ала ескертеді). Шынтақ және иық буынынан 900 бұрышпен бүгілген «жоғарғы» қолы астына жастықты салыңыз, «төменгі» қолды бүктірмей төсекке салыңыз (науқастың дене биомеханикасын дұрыс сақтау. Науқастың денесін түзету және иықтың ішіне қарай бұрылуын болдырмау). «Жоғарғы» бүгілген аяқ астына жастықты салыңыз, «төменгі» сирақ санның төменгі үшінші бөлігі деңгейінде болуы керек (тізе буындары және тобық аймақтарындағы ойылудың алдын алу, санның ішке қарай бұрылуын және аяқтың созылуын алдын ала ескерту). Табанға арналған тіреуді (құмы бар қапты) аяқтың табанына 900 бұрышпен қойыңыз (яқтың сыртқы бүгілуін дұрыс қамтамасыз ету және олардың салбырауын алдын ала ескерту). Науқастың денесінің түзелуін тексеріңіз. Науқастың ыңғайлы жатуына көзіңізді жеткізіңіз. Ақ жайманы түзетіңіз. Поручендерді көтеріңіз. Қолғапты шешіңіз. Қолыңызды жуып, кептіріңіз. науқасты ішімен жатқызу Мақсаты: төсекте жайлы қалыпты жасау. Қолдану көрсетілімдері: төсектегі еңжарлы және еріксіз қалыптағы науқас, ойылудын алдын алу. Дайындаңыз: функциональды кереуетті, 8 кішкентай жастықтарды, 2 жастықты. Іс-әрекет алгоритмі: Науқаспен сенімді қарым қатынас орнатыңыз. Науқастың жағдайын және оның жағынан басқа жаққа ауысуына көмектесу мүмкіндігі барлығын бағалаңыз. Гигиеналық деңгейде қолды тазартыңыз. Қолғапты киіңіз. Кереуеттін (тормозын) тежеуін бекітіңіз. Мейірбике тұрған қыр жағындағы порученді түсіріңіз (егерде ол болса). Кереуетке көлденең қалып беріп, науқастың басының астынан жастықты алып, оған көмек көрсетуге жолды камтамасыз етіңіз. Ішіне аудару жасалатын науқастың шынтақ буынынан жазылған қолын тұлғасының барлық ұзындығына паралельді (қатар) орнатыңыз және қысыңыз, сан астына қолыңыздың ұшын салып, науқасты оның қолы арқылы ішіне «аударыңыз». Егерде науқас денесінің бір жақ жартысында салдану (гемиплегия) болса, онда салданған қол арқылы ішіне аударуды жасаңыз (төсектегі науқасты аудару жеңілденеді). Науқастың денесін кереуеттің ортасына жылжытыңыз (науқастың қауіпсіздігін қамтамасыз ету). Науқастың басын бір жақ қырына бұрып, оның астына аласа жастықты салыңыз (ол мойын омыртқаларының бүгілуі мен жазылуын азайтады). Салдануы бар науқастың басын дененің жансызданған жағына бұрыңыз. Кішкентай жастықты науқастың ішіне, диафрагма деңгейінен біраз төмендеу салыңыз (бел омытқаларының жазылуын және бел бұлшық еттерінің күшін азайту үшін), әйелдердің кеуде қысуын азайтады. Науқастың иығынан бүгілген қолдарын, жоғары көтеріңіз, оның қолдары науқастың басына орналасады (науқасқа жайлы қалып беру). Шынтақ астына, білекке және қол ұшына кішкене жастықтарды салыңыз. Табандардың астына жастықты салыңыз, аяқтың саусақтары матрацтың үстінде болуы керек (аяқтың саусақтарын матрацқа қысуын азайтады, табанның салбырауын және оның сыртына бұрылуын алдын ала ескертеді). Науқастың ыңғайлы жатқанына көзіңізді жеткізіңіз. Қолғапты шешіңіз. Қолыңызды жуып, кептіріңіз. Науқасты арқасымен жатқызу Мақсаты: төсекте жайлы қалыпты жасау. Қолдану көрсетілімдері: төсектегі еңжарлы және еріксіз қалыптағы науқас, ойылудын алдын алу. Даярлаңыз: функциональды кереуетті, 4 валикті, 2 кішкентай жастықтарды, қол ұшына арналған 2 валикті, аяққа арналған тіректі (құмы бар қапты). Іс-әрекет алгоритмі: Науқаспен сенімді қарым қатынасты орнатыңыз. Науқастың жағдайын және оның жағынан басқа жаққа ауысуына көмектесу мүмкіндігі барлығын бағалаңыз. Қолыңызды гигиеналық деңгейде тазартыңыз. Қолғапты киіңіз. Кереуеттің тежеуін (тормозын) бекітіңіз. Мейірбике тұрған қыр жағындағы порученді түсіріңіз (егерде ол болса). Төсектегі науқасқа көлденең қалыпты беріңіз. Науқасты арқасымен жатқызыңыз. Науқастың бел аймағы астына кішкене бүктелген жаймалы валикті салыңыз (бел омыртқаларын ұстау үшін). Науқастың бас астына иықтың жоғарғы бөлігі астына кішкентай жастықтарды салыңыз (дененің жоғарғы бөлігін дұрыс орналасуын қамтамасыз ету, мойын омыртқалары аймағының иілу контрактурасын алдын ала ескерту). Санның сыртқы бетіне, ұзын бойына сан сүйегінің ұршық аймағынан бастап валикті салыңыз (санның сыртқы бұрылуын алдын ала ескерту). Сирақтын төменгі үшінші бөлігі аймағына кішкентай жастықты немесе валикті салыңыз (өкшеге қысымды азайту үшін, оларды ойылудан сақтау үшін). Табанға 900 бұрышпен тіректі қойыңыз (сыртқы бүгілуді қамтамасыз ету және аяқтың салбырауын алдын ала ескерту). Науқастың қолын алақанмен төмен аударыңыз және оларды тұлғасына паралельді орналастырыңыз, иық астына кішкентай жастықтарды салыңыз (иықтың артық бұрылуын азайту үшін, шынтақ буынының жазылуын алдын ала ескерту). Науқастың қолының ұшы ішіне валикті салыңыз (саусақтардың жазылуын және бірінші саусақтың бұрылуын азайту үшін). Науқастың ыңғайлы жатқанына көзіңізді жеткізіңіз. Қолғапты шешіңіз. Қолыңызды жуып, кептіріңіз. Наукасты қырымен жаткызу Максаты: тесекте жайлы калып жасау. Қолдану көрсетілімдері: тесектегі еңжарлы және еріксіз калыптағы наукас, ойылудын алдын алу. Дайындаңыз: функциональды кереуетті, 3 жастықты, аяққа арналған тіреуді. Іс-әрекет алгоритмі: Науқаспен сенімді қарым қатынасты орнатыңыз. Науқастың жағдайын және оның жағынан басқа жаққа ауысуына көмектесу мүмкіндігі барлығын бағалаңыз. Қолыңызды гигиеналық деңгейде тазартыңыз. Қолғапты киіңіз. Кереуеттің тежеуін (тормозын) бекітіңіз. Мейірбике тұрған қыр жағындағы порученді түсіріңіз (егерде ол болса). Кереуеттің бас жағын түсіріңіз. «Арқасымен жатқан» қалыптағы науқасты кереуеттің шеті жағына жақындатып жылжытыңыз. Науқасты оң жаққырына бұрғанда сол аяғын бүгу, егерде сіз науқасты оң жаққырына бұрғыңыз келсе, онда науқастын аяғын тізе буынынан, оң тізе астындағы ойысқа сол аяқты тығып жіберіңіз. Бір қолыңызды науқастың иығына қойыңыз, екіншісін санына, науқасты өзіңізге қарай бұрыңыз (буынныңжәне ұлпалардың жарақатын азайту үшін). Тізеден бүгілген санға бір қолды, ал екіншісін – мейірбикеге қарама-қарсы иығына «рычаг принципін» қолдана отырып салыңыз, науқасты қырына бұрыңыз. Науқастың басының және мойынының астына жастықты салыңыз (мойынды қырына бүгілуін және төс-бұғана –емізікшелік бұлшық етінің кернеуін азайту үшін). Жауырынды алға жылжытыңыз (иық буынына дене салмағыныңәсер етуінен қорғау үшін). Науқастың екіқолына сәл бүгілген қалыпты беріңіз. Жоғарғы жатқан қолы, дене иық және бас деңгейінде жату қажет (иық буындарын қорғау және кеуде торысыныңқозғалысын жеңілдету, өкпе вентиляциясын жақсарту). Шынтақтан бүгілген келесі «төменгі» қолын басыныңқасындағы жастыққа салыңыз. Наукастың арқасы астына ұзындығы бойынша салынған жастықты салыңыз (науқасты қыр қалпында ұстау үшін). Науқастың жартылай бүгілген «жоғарғы» аяғы астына шат аймағынан аяғына дейін жастықты салыңыз (аяктың түзулігінқамтамасыз ету, тізе және тобық буындары аяқ басы сүйектерінің шығынқы жері аймағыныңқысуын болдырмау, аяктың жазылуынболдырмау). «Төменгі» аяктың табанына құмы бар қапты орналастырыңыз (оның салбырауыналдын ала ескерту және аяктың сыртқы бүгілісінқамтамасыз ету). Науқас ыңғайлы жатқанына көңіліңізді бөліңіз, науқастың дене қалпының дұрыстылығын тексеріңіз. Кереуетті түсіріп және порученді көтеріңіз (наукастыңқауіпсіздігінқамтамасызету). Қолғапты шешіңіз. Қолыңызды жуып, кептіріңіз. ІV. Науқастың жеке бас тазылығы Науқасқа төсек-орын дайындау |